Nghệ nhân Mỹ Nghệ Đông Phong xót xa trước số phận bé Hến 'Cha cõng con' và bài học về sự trường tồn của sinh mệnh qua lăng kính mộc nghệ

Thời điểm đạo diễn Lương Đình Dũng bắt tay thực hiện bộ phim điện ảnh đầy tính nhân văn 'Cha cõng con' (ra mắt năm 2017, từng đại diện Việt Nam tham gia hạng mục Phim nước ngoài hay nhất tại giải Oscar lần thứ 90), ít ai biết rằng cô bé Gia Bảo khi ấy mới chỉ 6-7 tuổi - là thành viên nhỏ tuổi nhất trong đoàn. Hóa thân thành bé Hến - nhân vật nữ nhí duy nhất trong dàn diễn viên, Gia Bảo đã để lại ấn tượng khó phai trong lòng khán giả với thời lượng xuất hiện chỉ vỏn vẹn hơn 10 phút nhưng tràn đầy cảm xúc, nét mặt tự nhiên và nụ cười rạng rỡ.

Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang ngắn ngủi của màn ảnh rộng là một mảnh đời cơ cực, đầy rẫy những vết xước tâm hồn mà ít ai thấu hiểu. Theo thông tin từ báo Dân Trí, Gia Bảo bị người thân bỏ rơi ngay tại một trạm xá từ lúc mới sinh. Cuộc đời em là chuỗi ngày phiêu dạt qua các trung tâm bảo trợ xã hội cho đến khi trung tâm phá sản, được một y tá tốt bụng đưa về Làng trẻ SOS tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Cơ duyên gặp gỡ đạo diễn Lương Đình Dũng trong một chuyến từ thiện vào khoảng năm 2009-2010 khi em mới 3 tuổi, bị viêm da nặng nhưng vẫn hồn nhiên đòi bế, đã mở ra một ngã rẽ đặc biệt cho cô bé nhút nhát ngày nào.

Giờ đây, khi đã trở thành một thiếu nữ học lớp 11, Gia Bảo vẫn mang trong mình nỗi khao khát cháy bỏng: mong ước được một lần gặp lại cha mẹ ruột để hỏi lý do vì sao mình bị bỏ rơi, được chạm vào họ, được hỏi han khi tủi hờn hay bị bắt nạt như bao đứa trẻ khác. Song song đó, em vẫn ấp ủ giấc mơ bước chân vào con đường điện ảnh chuyên nghiệp tại Trường Sân khấu Điện ảnh, tiếp tục viết nên câu chuyện cuộc đời bằng nghị lực sống phi thường.

Lắng nghe câu chuyện của Gia Bảo, với tư cách là một nghệ nhân mộc truyền thống gắn bó cả đời với những dòng gỗ quý hiếm như Trắc, Sưa, Tử Đàn, Bách Xanh, tôi nhận ra một sự tương đồng kỳ lạ giữa số phận con người và bản chất của tự nhiên. Những khối gỗ quý giá nhất thường không lớn lên trong nhung lụa hay những vùng đất màu mỡ, phì nhiêu.

• Điều kiện khắc nghiệt tôi luyện giá trị cốt lõi: Những loại gỗ như Sưa đỏ hay Trắc mật thường sinh trưởng trên những sườn núi đá vôi cằn cỗi, chịu đựng giông bão, nắng hạn và sự khắc nghiệt của thời gian hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm. Chính những vết thương, sự u nần, thớ gỗ xoắn xít lại tạo nên những đường vân độc nhất vô nhị.
• Sự bồi đắp từ nghịch cảnh: Giống như Gia Bảo lớn lên từ sự thiếu vắng tình thương gia đình nhưng lại sở hữu nội lực mạnh mẽ và ánh mắt đầy chiều sâu, gỗ quý phải trải qua sương gió mới kết tinh được phần lõi đanh chắc, nặng trịch, không một loại côn trùng nào có thể xâm thực.
• Giá trị vượt thời gian: Nếu đời người là một chuỗi thử thách để tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, thì gỗ quý qua bàn tay chế tác thủ công tỉ mỉ của người thợ mộc cũng trải qua quá trình đục đẽo, bào gọt đau thương để lột xác thành những tác phẩm mỹ nghệ trường tồn cùng năm tháng.

“Cũng như con người, gỗ càng trải qua sương gió, thớ gỗ càng đanh chắc, vân gỗ càng kỳ ảo. Sự sống đích thực không nằm ở việc bạn sinh ra ở đâu, mà nằm ở cách bạn kiên cường vươn lên giữa nghịch cảnh để tỏa sáng.” - Nghệ nhân trưởng Mỹ Nghệ Đông Phong chia sẻ.

Để tạo nên một tác phẩm thủ công mỹ nghệ cao cấp từ những khối gỗ quý hiếm, người thợ mộc không chỉ cần sự khéo léo mà còn phải thấu hiểu tường tận cấu trúc sinh học của từng loại gỗ:

Đầu tiên phải kể đến tính chất tom gỗ (thớ gỗ và mạch dẫn). Ở các dòng gỗ cao cấp như Mun sừng hay Tử Đàn tiểu diệp, tom gỗ cực kỳ mịn, khít chặt vào nhau gần như không thấy lỗ khí, tạo cảm giác láng mịn như ngọc khi chạm tay vào. Khi chế tác các vật phẩm phong thủy hay trang sức mộc, nghệ nhân phải nắm rõ chiều xoắn của thớ gỗ để khi lọng, đục, tiện không bị lẹm vào tom, giữ nguyên vẹn sự liền mạch của đường vân.

Thứ hai là hệ thống mộng truyền thống trong kiến trúc và đồ mộc mỹ nghệ cao cấp. Mỹ Nghệ Đông Phong luôn duy trì kỹ thuật mộng thắt cổ truyền (mộng ngầm, mộng âm dương) mà không dùng đinh kim loại. Các thớ gỗ tự nhiên có độ co ngót theo thời tiết và độ ẩm. Kỹ thuật mộng tinh xảo cho phép các chi tiết tự 'ôm' chặt lấy nhau khi thời tiết thay đổi, tạo nên sự uyển chuyển, linh hoạt nhưng vô cùng vững chãi - một minh chứng cho sự trường tồn của tư duy làm mộc Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ và độ bền vượt thời gian, những sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ gỗ quý còn đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa năng lượng phong thủy và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho gia chủ:

• Hương thơm tự nhiên an thần: Các dòng gỗ như Bách Xanh, Hoàng đàn hay Trầm hương tỏa ra lớp tinh dầu tự nhiên dịu nhẹ. Hương thơm này giúp xua tan căng thẳng mệt mỏi, thanh lọc không gian sống, mang lại giấc ngủ sâu và bình an cho tâm hồn - điều mà những mảnh đời từng chịu nhiều tổn thương như bé Gia Bảo hay bất kỳ ai giữa bộn bề cuộc sống đều vô cùng khao khát tìm kiếm.
• Vượng khí và tài lộc: Theo phong thủy, những khối gỗ quý tích tụ linh khí của trời đất hàng trăm năm mang năng lượng dương cực mạnh. Trưng bày tượng Phật, vòng tay, hay các pháp khí bằng gỗ quý giúp gia chủ trấn trạch, xua đuổi tà khí, thu hút tài lộc và may mắn.
• Sự kết nối năng lượng: Việc chạm tay mỗi ngày vào các vật phẩm gỗ quý qua các sản phẩm như bi lăn tay, vòng chuỗi tràng hạt giúp kích thích các huyệt đạo ở lòng bàn tay, đồng thời tạo nên sự tĩnh tại, định tâm trước mọi giông bão cuộc đời.

Để những món đồ gỗ quý luôn giữ được vẻ đẹp nguyên bản, sáng bóng theo năm tháng mà không cần dùng đến hóa chất độc hại, các nghệ nhân tại Mỹ Nghệ Đông Phong xin chia sẻ những nguyên tắc bảo quản cốt lõi:

Tuyệt đối nói không với hóa chất tẩy rửa mạnh và ánh nắng gắt trực tiếp. Gỗ tự nhiên có tính chất co ngót linh hoạt theo độ ẩm môi trường. Việc phơi nắng đột ngột sẽ khiến thớ gỗ bị nứt nẻ, gãy mạch. Thay vào đó, hãy dưỡng gỗ bằng cách thường xuyên sử dụng, tiếp xúc với mồ hôi tay lành tính (đối với vòng tay, bút ký, bi lăn tay) hoặc dùng khăn mềm khô lau nhẹ để lớp tinh dầu tự nhiên bên trong tiết ra, tạo một lớp bóng mờ bảo vệ bề mặt (còn gọi là lên nước - patina).

Tại Mỹ Nghệ Đông Phong, chúng tôi gìn giữ nghề mộc truyền thống không chỉ bằng những thớ gỗ quý hiếm được tuyển chọn khắt khe, mà còn gửi gắm vào đó tinh thần nhân văn sâu sắc. Mỗi sản phẩm ra đời đều là một tác phẩm nghệ thuật độc bản, tôn vinh giá trị chân - thiện - mỹ, mang lại bình an và vượng khí trường tồn cho mọi không gian sống.